Dagtocht naar Uji: Byodo-in, theehuizen, theevelden en matcha

Uji is een stadje ten zuiden van Kyoto, gelegen aan een snelstromende rivier tussen beboste heuvels. Het dankt zijn reputatie aan twee dingen: de Byodo-in, de tempel waarvan de Feniks-hal op de munt van ¥ 10 staat, en thee. Sinds de 13e eeuw worden hier de theestruiken geteeld die de fijnste matcha en gyokuro van Japan opleveren, en theehandelaars houden er al eeuwen winkel.

Het is een ideale excursie voor een halve dag of een rustige hele dag na een paar intensieve dagen in Kyoto. Alles gaat te voet, binnen ongeveer 1,5 km tussen het station en de rivier.

Bereikbaarheid vanuit Kyoto:

• JR Nara-lijn van station Kyoto naar JR-station Uji: ongeveer 17 minuten met de sneltrein (Miyakoji), 30 minuten met de stoptrein. De Japan Rail Pass is geldig. Dit is de eenvoudigste optie vanuit de stationsbuurt.
• Keihan vanaf Gion-Shijo of Sanjo: hoofdlijn naar Chushojima, daarna de Uji-lijn naar het eindpunt, ongeveer 35 tot 40 minuten. Handig als u in Gion of Higashiyama verblijft; Keihan-station Uji ligt direct aan de rivier, op de andere oever.
• Vanuit Nara: JR Nara-lijn in de andere richting, ongeveer 30 tot 40 minuten. Nara en Uji zijn dus op dezelfde dag te combineren.

Uji combineren: de JR Nara-lijn stopt in Inari. Een klassieke optie is Fushimi Inari vroeg in de ochtend en daarna in 15 minuten door naar Uji voor de rest van de dag. Ook de sakebrouwerijwijk Fushimi, aan de Keihan-lijn, is 's middags makkelijk te combineren.

Voorgestelde route:

• 9.00 uur: aankomst op JR-station Uji, korte wandeling naar de winkelstraat Byodo-in Omotesando.
• 9.15–11.00 uur: Byodo-in, inclusief het interieur van de Feniks-hal.
• 11.00–12.00 uur: theestraten, proeverij en winkelen.
• 12.00–13.00 uur: lunch (soba met groene thee, tofu of matchagerechten).
• 13.00–14.30 uur: het eiland Tachibana, de heiligdommen Uji en Ujigami.
• 14.30–15.30 uur: theeceremonie in Taiho-an, of het Tale of Genji Museum.

De Byodo-in was oorspronkelijk een villa van de familie Fujiwara, die in 1052 door de regent Fujiwara no Yorimichi tot tempel werd omgevormd. De Feniks-hal (Hoo-do), voltooid in 1053, is een van de weinige gebouwen uit de Heian-periode die bewaard zijn gebleven. Hij staat op de Werelderfgoedlijst, samen met de historische monumenten van het oude Kyoto.

Het gebouw weerspiegelt in een vijver, met twee vleugels en een achterste gang die het de vorm geven van een vogel met gespreide vleugels; op het dak staan twee bronzen feniksen. Binnen wordt het beeld van Amida Nyorai van de beeldhouwer Jocho omringd door 52 kleine bodhisattva's die op wolken muziek maken. Het geheel moest het Zuivere Land van Amida op aarde voorstellen.

Praktisch:

• Tuin en Hoshokan-museum: ¥ 700 per volwassene. Tuin open van 8.45 tot 17.30 uur (laatste toegang 17.15 uur), museum van 9.00 tot 17.00 uur.
• Interieur van de Feniks-hal: ¥ 300 extra, een rondleiding in het Japans van ongeveer 20 minuten, in groepen van maximaal 50 personen om de 20 minuten, van 9.30 tot 16.10 uur. Tickets met een vast tijdstip worden uitgegeven bij een balie in de tuin. In het hoogseizoen zijn de ochtendslots snel weg: ga bij aankomst naar de balie en bezoek de rest terwijl u wacht.
• Het interieur kan zonder aankondiging sluiten voor ceremonies.

Het Hoshokan-museum, grotendeels ondergronds om het uitzicht niet te verstoren, is opmerkelijk: u ziet de originele feniksen van het dak van dichtbij (die op het dak zijn replica's), de tempelklok en een deel van de bodhisattva's op wolken. Vaak maakt dit de meeste indruk op bezoekers.

Tips: het mooiste zicht op de hal hebt u vanaf de overkant van de vijver, tegenover de ingang; vroeg in de ochtend is het licht zacht en weerspiegelt de vijver de gevel beter. Reken in totaal op 1,5 tot 2 uur. Fotograferen mag in de tuin, niet in de hal en het museum.

Houd een muntje van ¥ 10 in uw zak: het vergelijken met het gebouw zorgt altijd voor een glimlach.

Tussen het JR-station en de Byodo-in zijn de Byodo-in Omotesando en de Uji-bashi-dori omzoomd door theehandelaars, sommige al eeuwen gevestigd. Enkele herkenningspunten:

• Tsuen, aan de voet van de Uji-bashi-brug, presenteert zich als een van de oudste theehuizen van Japan, sinds de 12e eeuw in handen van dezelfde familie. Het huidige gebouw dateert uit de Edo-periode. U kunt er thee drinken met uitzicht op de rivier.
• Nakamura Tokichi, opgericht in 1859, heeft zijn hoofdhuis bij het JR-station, in een oud theepakhuis, en een winkel aan de kant van de Byodo-in. Het is bekend om matchaparfaits en -gelei, en om rijen die in het weekend vaak langer dan een uur zijn. Ga bij opening of doordeweeks.
• Andere, bescheidener huizen bieden vergelijkende proeverijen: sencha, gyokuro, hojicha, matcha.

Begrijpen wat u proeft:

• Matcha: bladeren van theestruiken in de schaduw, gedroogd zonder rollen (tencha) en daarna op een stenen molen tot fijn poeder gemalen. "Lichte" matcha (usucha) wordt opgeklopt; "dikke" matcha (koicha), voorbehouden aan de beste kwaliteiten, wordt eerder gekneed dan geklopt.
• Gyokuro: ook van bladeren uit de schaduw, gezet op lage temperatuur (ongeveer 50 tot 60°C) in kleine hoeveelheden. Een intense, bijna bouillonachtige smaak (umami).
• Sencha: alledaagse groene thee, in de zon geteeld.
• Hojicha: geroosterde thee, met weinig cafeïne, perfect in de middag.

Matcha kopen: de wereldwijde vraag is sinds 2024 zo sterk gestegen dat verschillende huizen in Uji en Kyoto de hoeveelheid matcha per klant beperken en sommige kwaliteiten uitverkocht zijn. Wees niet verbaasd over een limiet van één of twee blikjes. Enkele tips:

• Matcha oxideert snel: koop kleine blikjes van 20 tot 40 g, bewaar ze na opening in de koelkast en gebruik ze binnen enkele weken.
• Aanduidingen als "ceremonial" of "koicha" betekenen hogere kwaliteiten; voor bakken en lattes is een culinaire kwaliteit genoeg, en die kost veel minder.
• Gyokuro en hojicha reizen beter en zijn uitstekende cadeaus.

Op straat zijn matcha-ijs, thee-dango en soba met groene thee overal. Het is niet de beste manier om thee uit Uji te proeven, maar wel een goed begin.

Om rustig te zitten en een goed bereide matcha te drinken, is Taiho-an de eenvoudigste en meest authentieke optie: het theehuis van de gemeente Uji, aan de kant van de Byodo-in naast het toeristenbureau. Het werd in 1957 geopend en ontvangt elke dag theemeesters van de verschillende scholen van Uji.

• Lichte thee (usucha) of sencha met wagashi: ¥ 1.000, geserveerd in ongeveer twintig minuten. U zit op tatami of op banken, afhankelijk van de ruimte.
• Er zijn ook gyokuro en combinaties, evenals een korte kennismaking met de theeceremonie waarbij u leert uw eigen matcha op te kloppen.
• Tickets worden verkocht in het naastgelegen toeristenbureau. Overdag open, een deel van de winter gesloten (meestal half december tot half januari): controleer dit voordat u komt.

Het ritueel wordt eenvoudig uitgelegd: eet eerst de wagashi, pak de kom met uw rechterhand op, laat hem in uw linkerhandpalm rusten, draai hem twee keer om niet van de versierde "voorkant" te drinken, drink in drie of vier slokken, veeg de rand af met uw vingertoppen en draai de kom terug voordat u hem neerzet. Niemand verwacht dat bezoekers alles beheersen; kijken en nadoen is genoeg.

Andere belevenissen:

• Zelf matcha malen op een stenen molen: verschillende theehuizen bieden een workshop waarbij u 15 tot 20 minuten aan een kleine molensteen draait om een paar gram poeder te krijgen, dat u daarna opklopt. Het laat heel duidelijk zien waarom matcha duur is.
• Begeleide proeverij in een theehuis: een vergelijking van drie of vier theesoorten, met zettemperaturen en -tijden. Vaak op reservering.
• Privéceremonie in een theepaviljoen, met een meester en uitleg in het Engels via een gids, langer (ongeveer een uur) en formeler.

Voor wie al een theeceremonie in Kyoto heeft gedaan, biedt Uji iets anders: u drinkt de thee waar hij groeit en wordt verwerkt, en theehuizen leggen graag de verschillen tussen oogsten en teeltgebieden uit.

Veel mensen verwachten theevelden te zien zodra ze station Uji verlaten. Dat is niet zo: de stad is verstedelijkt en er zijn nog maar een paar percelen over, sommige onder schaduwconstructies. Thee die als "Uji-cha" wordt verkocht, wordt nu in het hele zuiden van de prefectuur Kyoto geteeld, vooral in Wazuka, op ongeveer 40 minuten rijden ten oosten van Uji.

Wazuka is een heuveldorp waar rijen theestruiken de hellingen tot aan de bergkammen bedekken. Het produceert een groot deel van de thee van de prefectuur, en de landschappen zijn beschermd als cultuurlandschap. Telers ontvangen bezoekers voor:

• een wandeling door de plantages, met uitleg over teelt en beschaduwing;
• een proeverij bij de teler, vaak leerzamer dan in winkels;
• in het seizoen plukken, en soms een bezoek aan de verwerkingswerkplaats.

Waarom schaduw? Voor matcha en gyokuro worden de theestruiken ongeveer drie weken voor de oogst afgedekt met netten of stro. Zonder zonlicht maken de bladeren meer chlorofyl en aminozuren aan (waaronder theanine) en minder bittere catechinen: vandaar de diepgroene kleur en de zoete, volle smaak. Het is een historische techniek uit Uji.

Kalender:

• Eind april tot eind mei: eerste oogst (ichibancha), de meest gewaardeerde; de beste tijd om de velden, de schaduwconstructies en de werkplaatsen in bedrijf te zien.
• Juni tot augustus: latere oogsten, heel groene velden.
• Herfst en winter: de theestruiken bloeien (kleine witte bloemen in de herfst), de activiteit neemt af.

Bereikbaarheid: zonder auto bereikt u Wazuka met de JR-trein naar Kamo en daarna een lokale bus die weinig rijdt. Voor een halve dag is een privévoertuig of een gereserveerde taxi beter. Uji 's ochtends en Wazuka 's middags combineren is met een chauffeur comfortabel.

Als u geen tijd hebt voor Wazuka, bieden sommige theehuizen in Uji een bezoek aan nabijgelegen percelen of aan hun verwerkingswerkplaats. Vraag het vooraf: het is niet elke dag mogelijk.

Na de Byodo-in en de thee ontdekt u Uji door de rivier over te steken:

• De Uji-bashi-brug: qua stichting een van de oudste bruggen van Japan (7e eeuw), vele malen herbouwd. Van hieruit ziet u de brede, snelle rivier de Uji uit de kloof komen.
• De eilanden Tachibana en Tonoshima: twee eilanden verbonden door vermiljoenrode houten loopbruggen, met een stenen pagode van dertien verdiepingen. Een goede plek voor een pauze aan het water en om de heuvels te fotograferen.
• Het heiligdom Ujigami: aan de overkant van de rivier, op 10 minuten lopen. De honden (hoofdgebouw) wordt beschouwd als het oudste bestaande gebouw van een shintoheiligdom in Japan, gedateerd op het einde van de Heian-periode. Het staat op de Werelderfgoedlijst. De toegang is gratis; de plek is klein, ingetogen en vaak bijna leeg. Het heiligdom Uji, net eronder, is verbonden met een prins uit de lokale legende en met leren.
• Tale of Genji Museum: de laatste tien hoofdstukken van *Het verhaal van Genji*, de roman die Murasaki Shikibu in het begin van de 11e eeuw schreef, spelen zich af in Uji. Dit kleine moderne museum (ongeveer ¥ 600) presenteert de roman en het hofleven in de Heian-periode met maquettes, kostuums en een korte film. Interessant voor liefhebbers van Japanse literatuur, of op een regenachtige dag.
• Het Genji-pad, gemarkeerd met stenen monumenten, verbindt de plekken uit de roman op beide oevers.

In de zomer, vissen met aalscholvers (ukai): van ongeveer juli tot september begeleiden vissers in traditionele kleding 's avonds aalscholvers die vis vangen bij het licht van vuren die aan de boten hangen. U kijkt toe vanuit kleine overdekte boten die vertrekken bij het eiland Tonoshima, met een arrangement van ongeveer een uur. In het weekend zijn de plaatsen snel weg; reserveer vooraf.

Waar eten: restaurants aan de Byodo-in Omotesando en langs de rivier serveren soba met groene thee, gerechten met tofu en yuba en matchadesserts. Reserveer voor een echte maaltijd; in het weekend zijn de rijen rond lunchtijd lang. Unagi (paling) is ook een specialiteit van de rivier.

Uji is heel geschikt voor een halve dag rond thee met een groep, mits u rekening houdt met de bescheiden omvang van de locaties:

• Byodo-in: de beperkende factor is het interieur van de Feniks-hal, 50 personen per tijdslot van 20 minuten. Verdeel voor een groep van 80 of 100 het bezoek aan het interieur over twee of drie tijdsloten, terwijl de anderen het Hoshokan-museum en de tuin verkennen. De tempel biedt groepstarieven; neem vooraf contact op over de tijdsloten.
• Theeceremonie: Taiho-an kan groepen ontvangen, maar de ruimte is klein. Huur voor 30 personen of meer liever een theesalon of een zaal in een theehuis exclusief af, met meerdere theemeesters die tegelijk serveren, of organiseer een matchaworkshop (malen, opkloppen, proeven) aan meerdere tafels.
• Proeverij: verschillende theehuizen verzorgen op reservering vergelijkende proeverijen voor 15 tot 40 personen, met een spreker. Met een tolk is het vaak het populairste moment.
• Vervoer: de JR-trein vanuit Kyoto werkt buiten de spits voor maximaal 30 of 40 personen. Daarboven zet een privébus de groep af bij de Uji-bashi-brug en gaat naar een busparkeerplaats; Wazuka is alleen per bus of minibus bereikbaar, want de heuvelwegen zijn smal.
• Lunch: de restaurants in Uji zijn klein. Reserveer voor een groep een zaal in een restaurant aan de rivier, of een kaiseki-lunch rond thee op een locatie die exclusief kan worden afgehuurd.
• Kalender: vermijd de weekenden van eind april tot mei (oogst en Golden Week) en in november (esdoorns). Op een dinsdag of woensdag in oktober is Uji rustig en zonnig.

Door de Byodo-in, een privéproeverij, een matchaworkshop en, in het juiste seizoen, een plantagebezoek in Wazuka te combineren, krijgt u een samenhangende dag weg van de drukte van Kyoto. SHINOGI DMC stelt dit soort programma's samen voor seminars en incentivereizen in Kansai, vaak gecombineerd met Fushimi Inari of Nara.